Publicatiedatum:27 augustus 2025

In een opmerkelijke draai maakten kernafvalbeheerder COVRA en de minister van Infrastructuur en Waterstaat meer informatie openbaar dan de hoogste bestuursrechter hen opdroeg. Verzette de minister zich eerst nog tegen openbaarmaking van zelfs alleen de milieu-informatie, nu zet COVRA de luiken open voor alle informatie. Gastauteur Daniël Meijers schrijft hoe het zover kwam. 

Daniël Meijers is werkzaam bij Stichting LAKA, Documentatie- en onderzoekscentrum kernenergie. LAKA procedeerde tot aan de Raad van State om toegang te krijgen tot milieu-informatie van kernafvalbeheerder COVRA.

De Centrale Organisatie Voor Radioactief Afval (COVRA) is geen bestuursorgaan en valt dus formeel niet onder de Wet open overheid (Woo). Dat bepaalde de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State in januari 2023. Maar tegelijkertijd oordeelde de Afdeling in deze door Stichting Laka uitgelokte uitspraak dat informatie over de publieke taak die COVRA namens de overheid uitvoert — zoals de berging van radioactief afval — wél onder de Woo valt, mits het milieu-informatie betreft. 

SPOON besteedde afgelopen voorjaar uitgebreid aandacht aan deze uitspraak. Ook kreeg de uitspraak een vervolg met de zaak van Het Financieele Dagblad tegen Gasunie. Nu is er dus weer een nieuwe ontwikkeling.

Want waar de COVRA-uitspraak juridisch ruimte liet voor een onderscheid tussen milieu-informatie en andere informatie, lijken het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) en COVRA dit onderscheid niet langer strikt te hanteren. Integendeel: zowel in COVRA’s jaarrapport als in een Kamerbrief van december 2024 stelt het ministerie expliciet dat het publiek toegang heeft tot informatie bij instanties die weliswaar geen bestuursorgaan zijn, maar wel een publieke taak uitvoeren, zonder dat deze toegang beperkt blijft tot milieu-informatie. 

Praktijk gaat verder dan de wet vereist 

Deze praktijk is opmerkelijk en positief. Waar de Raad van State een minimale verplichting formuleerde — toegang tot milieu-informatie — kiezen COVRA en IenW er bewust voor om in de uitvoering van de Woo een bredere interpretatie te hanteren. Volgens COVRA worden alle Woo-verzoeken sinds medio 2024 behandeld volgens gezamenlijke procesafspraken, waarbij ‘transparantie naar elkaar en intensieve onderlinge afstemming’ centraal staan. Daarbij maken ze geen onderscheid tussen milieu-informatie en andere informatie. 

Deze benadering sluit aan bij een aanbeveling uit het onderzoek van de Universiteit Utrecht, waarop de Kamerbrief reageerde: ‘breng overheidsinstanties die geen bestuursorgaan zijn onder de werking van de Woo, in ieder geval voor zover wordt verzocht om milieu-informatie, maar bij voorkeur voor alle informatieverzoeken’. De minister neemt deze aanbeveling over en stelt dat dit in de praktijk al gebeurt — en dat blijkt ook uit de recente uiteindelijke behandeling van het originele Woo-verzoek uit 2019 aan COVRA. Zo verstrekte IenW onlangs een concept intentieovereenkomst tussen COVRA en Nederlandse nucleaire spelers. Bij een formele toets zou dit document waarschijnlijk niet onder de definitie van milieu-informatie vallen, maar het werd nu toch openbaar gemaakt. 

Voor alle duidelijkheid, het betreft hier een brief van de minister van IenW, die vermoedelijk alleen heeft willen spreken over instanties die onder de verantwoordelijkheid van dat ministerie vallen. In de Gasunie-zaak procedeert de minister van Financiën ondertussen door tot aan de Raad van State om het tegenovergestelde te bewerkstelligen. De eenheid van kabinetsbeleid is ver te zoeken. 

Verwachtingen en rechtszekerheid 

Voor verzoekers als journalisten en milieuorganisaties betekent dit dat zij mogen rekenen op toegang tot informatie, ongeacht of deze strikt genomen milieu-informatie is. Deze praktijk draagt bij aan rechtszekerheid en versterkt het vertrouwen in de overheid. Het feit dat COVRA en IenW verder gaan dan de minimale wettelijke verplichting, zoals door de Raad van State geformuleerd, getuigt van een volwassen omgang met het recht op informatie. 

Een praktijk waarin het onderscheid tussen milieu-informatie en andere informatie wordt losgelaten, verdient erkenning. Het laat zien dat transparantie niet alleen een juridische verplichting is, maar ook een bestuurlijke keuze. Door deze keuze dragen COVRA en het ministerie bij aan een open overheid die het publieke belang van toegang tot informatie serieus neemt. 

Tip van SPOON: bij staatsdeelnemingen en andere bedrijven met een publieke taak die onder verantwoordelijkheid van de minister van Infrastructuur en Waterstaat vallen, komt voortaan alle informatie voor openbaarmaking in aanmerking, ook als deze strikt genomen niet op het milieu betrekking heeft.

Gastblog

Daniël Meijers, Stichting LAKA, Documentatie- en onderzoekscentrum kernenergie

Blog delen